Klara Prillowa „ Honorowym Obywatelem Gminy Kcynia

W kcyńskim Ratuszu 23 listopada 2017r. podczas Sesji Rady Miejskiej miało miejsce uroczyste nadanie pośmiertnie Pani Klarze Prillowej tytułu „Honorowy Obywatel Gminy Kcynia”.

Odsłonięcia pamiątkowego zdjęcia dokonali wnioskodawcy Pan Henryk Kuliberda  i Stanisław Pilarski.

Ilona Kurdelska – dyrektor Gminnego Centrum Kultury i Biblioteki im. Klary Prillowej odebrała z rąk przewodniczącego Rady Miejskiej w Kcyni wiązankę kwiatów, którą złożyła wraz z Renatą Gaj-Kowalsko – kierownikiem Zespołu Regionalnego PAŁUKI.

Dyrektor Centrum Kultury przybliżyła sylwetkę Klary Prillowej tymi słowami:

„ Klara Prillowa była wybitną osobowością. Pozostawiła po sobie największe                      z możliwych osiągnięć: swoje prace, które zdobią wnętrze Centrum Kultury w Kcyni, ale przede wszystkim wyuczyła swoich uczniów, którzy są dzisiaj twórcami ludowymi   i którzy do dnia dzisiejszego kultywują twórczość ludową Pałuk. Twórcy ludowy działalność twórczą promują nie tylko na rodzimej ziemi Pałuk, ale również poza granicami gminy, województwa i kraju. Jest to nic innego jak promocja naszej gminy. W imieniu córki Klary Prillowej Pani Jadwigi Lachowicz, uczniów, Zespołu Regionalnego PAŁUKI, wszystkich pracowników GCKiB oraz własnym chciała serdecznie podziękować wnioskodawcom oraz Radzie Miejskiej w Kcyni za uhonorowania klary Prillowej nadając jej zaszczytny tytuł „Honorowy Obywatel Gminy Kcynia”.

Klara Prillowa- urodziła się 11 lutego 1907 r. w Bydgoszczy. Jej rodzicami byli Maksymilian Gackowski i Wanda z d. Nowakowska. Rodzina mieszkała w Poznańskiem w kilku miejscowościach: w Miłosławiu, w Środzie, w Grodzisku Wlkp oraz Zbąszynie. Tu Klara ukończyła siedmioklasową szkołę powszechną. Następnie rodzice przenieśli się do Bydgoszczy, gdzie ojciec pracował jako zecer w drukarni. Już we wczesnym dzieciństwie ujawniły się zdolności i zainteresowania artystyczne - rzeźbiarskie i muzyczne. Te ostatnie sprawiły, że rodzice postanowili uczyć ją gry na skrzypcach. Miała wówczas 10- 12 lat, ogromny zapał do nauki i niewątpliwie duży talent połączony z absolutnym słuchem. Rok 1927 to początek działalności twórczej.
W roku 1930 Klara Gackowska wyszła za mąż za Pawła Prilla, który był mistrzem malarskim i w Kcyni prowadził warsztat. W 1937 r. na świat przyszedł syn, któremu z tradycją rodzinną dano na imię Maksymilian (jak ojciec, brat i dziad Klary), pięć lat później urodziła się córka Jadwiga.

W podwórzu swojego domu Klara urządziła niewielką pracownię rzeźbiarską - tu przygotowywała i nagromadzała glinę, lepiła i suszyła figurki. Jej pracom często towarzyszyły dzieci z sąsiedztwa i koledzy syna. W grudniu 1948 r. Prillowa zaczęła naukę w Państwowym Ognisku Kultury Plastycznej w Bydgoszczy. W Ognisku uczono wielu przedmiotów artystycznych m.in. historii sztuki, kompozycji, malarstwa, rysunku i rzeźby. Ognisko ukończyła w 1951 r. z wynikiem bardzo dobrym i powróciła do swoich dotychczasowych prac i obowiązków. Na ten okres przypada również poznanie prof. dr Marii Znamierowskiej- Prufferowej- kierownika działu etnograficznego Muzeum Pomorskiego w Toruniu. Jako pierwsza nie tylko otoczyła opieką twórczość rzeźbiarki z Kcyni, ale także ukazała ją w środowisku etnografów i prace jej wystawiła w toruńskim muzeum. Fakt, że 30 listopada 1953 r. na stałej ekspozycji sztuki ludowej Polski Północnej w toruńskim muzeum znalazły się figurki Klary Prillowej, miał wielkie znaczenie w jej dalszych działaniach twórczych.

Drugą osobą, która wywarła ogromny wpływ na życie artystki, była redaktorka Rozgłośni Bydgoskiej Polskiego Radia, Anna Jachnina. Wraz z kolegą radiowcem, gromadziła materiał dotyczący życia kulturalnego na wsiach i miasteczkach, i przywracała ludzkiej pamięci stare zwyczaje i obrzędy ludowe. Klara Prillowa była już wtedy znana w Kcyni ze swej działalności społecznej, miała także osiągnięcia artystyczne- jej prace były eksponowane na wystawach.
Klara Prillowa poświęciła również wiele czasu gromadzeniu przedmiotów kultury ludowej Pałuk oraz zapisywaniu tekstów i melodii pieśni tego regionu. Odbywała piesze wędrówki do pałuckich wsi i próbowała odszukać przedmioty kultury materialnej i sztuki ludowej. Ok. roku 1952 została członkiem Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, a później założyła Koło Miłośników Pałuk w Kcyni. Prillowa zapisując teksty pieśni i melodie podczas tych wędrówek, odszukiwała ludzi, którzy niegdyś grali  w kapelach ludowych. Zapraszała ich do swojego domu i tam odbywały tańce, śpiewy, a także opowiadano o dawnych weselach, różnych zwyczajach.

Z czasem, gdy zabrakło miejsca w domu, artystka zaczęła się starać o lokal na świetlicę. Otwarcie Świetlicy Regionalnej  nastąpiło 8 grudnia. Zaczął się nowy okres w życiu Klary- została kierowniczką świetlicy. Miała wiele planów, chciała pracować i rozwijać się.  Otwarcie świetlicy było wielkim wydarzeniem w życiu miejscowej społeczności, uczestniczyli w nim  mieszkańcy miasta i okolicznych wiosek oraz władze miasta, powiatu i województwa. W świetlicy pracować zaczęło 14 zespołów. Wszystkie prowadziła Prillowa. Pierwsze lata pracy w świetlicy to okres intensywnych działań- codziennych ćwiczeń i wyjazdów  na koncerty i przeglądów, to czas pierwszych sukcesów. Ten udany start Klary Prillowej, jej kapeli i zespołów był możliwy dzięki zaangażowaniu nie tylko samej artystki, ale także starszych ludzi, którzy gromadzili się w świetlicy. W 1957 r. kapela dała 3 publiczne koncerty z okazji święta 1 Maja, 22 Lipca oraz powiatowych dożynek. Pod koniec 1958 w Kcyni odbyła się impreza kulturalna, jaką było otwarcie wystawy pałuckiej sztuki ludowej. Była ona rezultatem penetracji terenowych prowadzonych przez Klarę Prillową i przez mgr Halinę Mikułowską, etnografa z Torunia. W maju 1959 Zespół odniósł sukces na II Ogólnopolskim Przeglądzie Kapel, Zespołów Estradowych, Tanecznych i Solistów- zdobył pierwsze miejsce w eliminacjach wojewódzkich. Drugim ważnym wydarzeniem roku 1961 było przygotowane przez Klarę Prillową dla swego miasta widowisko pt. „Wesele pałuckie”.
W styczniu 1963 r. powołane zostało w Szubinie Kujawsko- Pałuckie Towarzystwo Kulturalne jako oddział KPTK w Bydgoszczy. Klara została wiceprezesem tego oddziału. Październik 1965 r. zapisał się w dziejach świetlicy koncertem Zespołu „Pałuki” w Teatrze Kameralnym w Bydgoszczy. W maju 1967 r. Prillowa otrzymuje odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”. W roku 1970 Telewizja Polska nagrywa w świetlicy dwie audycje o twórcach ludowych, muzyce i tańcach pałuckich. W 1972 r. miał miejsce  pierwszy wyjazd Zespołu na zagraniczny festiwal.
3 stycznia 1977 r. Klara Prillowa uległa wypadkowi. Złamana noga wymagała wielomiesięcznej rekonwalescencji. Większość tego czasu spędziła u syna w Poznaniu. W wieku 71 lat przeszła na emeryturę i zamknęła swój okres pracy zawodowej. Był to najtrudniejszy etap w jej życiu. W 1978 r. nazwisko Klary Prillowej pojawiło się na pierwszych stronach gazet, otrzymała bowiem medal i nagrodę im. Oskara Kolberga. To wyróżnienie otrzymywali najwybitniejsi artyści ludowi oraz ludzie, którzy przyczynili się do ochrony i rozwoju sztuki ludowej. Nawet, gdy przebywała poza Kcynią odwiedzali ją liczni znajomi, etnografowie poszukiwali u niej informacji o pałuckiej sztuce ludowej. Choć otoczona serdeczną opieką swoich dzieci, tęskniła za Kcynią. W niej czuła się najbardziej u siebie, tu byli ludzie, z którymi się zżyła. Tu także zmarła 8 października 1991 r. [cyt].

[zdj.archiwumGCKiB w Kcyni]